अनंती अनंत अपार | तो हा कटी कर ठेवुनि उभा||1||
धन्य धन्य पांडुरंग | सकळ दोषा होय भंग |
पूर्वज उद्धरती सांग | पंढरपूर देखलिया||धृ||
निरा भींवरा पडता दुष्टी | स्नान करितां शुद्ध सुष्टी |
अंती तो वैकुंठप्राप्ती | ऐसे परमेष्ठी बोलिला||2||
तेथे एक शीत दिधल्या अन्र | कोटी कुळांचे होय उद्धरण | कोटी याग केले पूर्ण | ऐसे महिमान ये तिर्थाचे||3||
नामा म्हणे धन्य जन्म | ज्यासी पंढरीचा नेम |
तया अंती पुरंषोत्तम | जीवे भावे न विसंबे||4||
अर्थ
अनंत तिर्थाचे माहेर | अनंत रुपांचे हे सार
पंढरपूर हे अनंत तीर्थांचे माहेरघर अगणित सत्कर्म, पुण्य आणि मोक्षाचा उगम इथेच आहे. परमेश्वराच्या असंख्य रूपांपैकी सर्वश्रेष्ठ साररूप म्हणजे येथे उभा ठाकलेला विठ्ठल.
अनंती अनंत अपार | तो हा कटी कर ठेवुनि उभा
विठोबा हा अनंत शक्तीचा आणि अपरंपार करुणेचा स्रोत आहे. तो आपल्या भक्तांसाठी कटीवर हात ठेवून दयाळूपणे उभा आहे जणू सांगतो की “मी आहे ना, काळजी करू नकोस.”
धन्य धन्य पांडुरंग | सकळ दोषा होय भंग
भगवंत पांडुरंगाचे स्मरण केल्याने सर्व पाप, दोष, वाईट प्रवृत्ती नष्ट होतात. त्याची कृपा मिळणे हीच खर्या अर्थाने भाग्याची गोष्ट आहे.
पूर्वज उद्धरती सांग | पंढरपूर देखलिया
जे पंढरपूरचे दर्शन घेतात, त्यांचेच नव्हे तर त्यांच्या अनेक पिढ्यांचेही उद्धार होते इतकी पवित्र आणि दिव्य शक्ती या भूमीत वास करते.
निरा भींवरा पडता दुष्टी | स्नान करितां शुद्ध सुष्टी
चंद्रभागा (भीमा) नदीचे पवित्र पाणी शरीरावर पडताच जणू सर्व अशुद्धी नाहीशी होते. त्या नदीत स्नान केल्याने मन, शरीर आणि आत्मा तिन्ही शुद्ध होतात.
अंती तो वैकुंठप्राप्ती | ऐसे परमेष्ठी बोलिला
स्वतः परमेश्वर सांगतात या पवित्र नदीत स्नान करणाऱ्यास अखेरीस वैकुंठप्राप्ती निश्चित होते. हे चंद्रभागा आणि पंढरपूरच्या महिम्याचे दैवी वचन आहे.
तेथे एक शीत दिधल्या अन्र | कोटी कुळांचे होय उद्धरण
या तीर्थावर जर मनापासून एकच क्षण शांतपणे (शीत) ध्यान केले, तर माणसाचे कोटी कुळांचे उद्धार होतो इतका प्रभावी हा स्थानाचा आध्यात्मिक बल आहे.
कोटी याग केले पूर्ण | ऐसे महिमान ये तिर्थाचे
या पंढरपूर-तीर्थाचे दर्शन म्हणजे कोट्यवधी यज्ञ केल्याइतके पुण्य. त्यामुळे हे तीर्थ महिमान्वित मानले जाते.
नामा म्हणे धन्य जन्म | ज्यासी पंढरीचा नेम
संत नामदेव म्हणतात ज्याच्या जीवनात पंढरीला जाण्याचा संकल्प असतो, अशा भक्ताचा जन्म धन्य ठरतो.
तया अंती पुरंषोत्तम | जीवे भावे न विसंबे
जो भक्त आयुष्यभर विठोबावर मनापासून विसंबून राहतो, त्याला अखेरीस परमात्म्याचे (पुरुषोत्तमाचे) साक्षात दर्शन आणि कृपाप्राप्ती मिळते.
समग्र भावार्थ
हा अभंग सांगतो की पंढरपूर म्हणजे मोक्षदायी क्षेत्र. विठ्ठल हा अनंत रूपांचा अवतार असून, त्याचे दर्शन, चंद्रभागा स्नान, वारी, सततचे नामस्मरण हे सर्व मिळून भक्ताला जन्म-मरणाच्या बंधनातून मुक्त करतात. या तीर्थाचा महिमा इतका अफाट आहे की एका क्षणाच्या चिंतनानेही कोटी कुळे उद्धरतात. आणि जो भक्त हृदयपूर्वक विठोबावर विसंबतो, त्याचे जीवन धन्य होते आणि शेवटी तो परमेश्वर अनुभवतो.
0 टिप्पण्या