बहु भुकेला झालो |तुमच्या उष्ट्यासाठी आलो ||1||
बहु केली आस |तुमच्या दासाचा मी दास ||2||
चोखा म्हणे पाटी |आणिली तुमच्या उष्ट्यासाठी ||3||
अभंग
जोहार मायबाप जोहार | तुमच्या महाराचा मी महार ||धृ||
बहु भुकेला झालो | तुमच्या उष्ट्यासाठी आलो ||१||
बहु केली आस | तुमच्या दासाचा मी दास ||२||
चोखा म्हणे पाटी | आणिली तुमच्या उष्ट्यासाठी ||३||
विस्तृत अर्थ
१) "जोहार मायबाप जोहार | तुमच्या महाराचा मी महार"
या ओळींतून चोखामेळा अत्यंत नम्रतेने विठ्ठलाला वंदन करतात.
“जोहार” म्हणजे विनम्र प्रणाम, अत्यंत आदराने केलेले नमन.
ते म्हणतात
हे विठ्ठला, तू माझा आईवडील आहेस. मी तुझा जन्मोजन्मीचा सेवक आहे.
"तुमच्या महाराचा मी महार" या वाक्यातील भावना अत्यंत गहिर्या आहेत.
येथे "महार" हा जातिभेदाचा शब्द नसून पूर्ण समर्पणाचा दास्यभाव आहे.
चोखामेळा सांगतात की
हे देव, तुझा जो अगदी लहान, तुझा अत्यंत तुच्छ सेवक असेल, मी त्या सेवकाचाही सेवक आहे.
इतका दास्यभाव, इतकी विनम्रता हीच त्यांच्या भक्तीची ओळख.
२) "बहु भुकेला झालो | तुमच्या उष्ट्यासाठी आलो"
"भूक" ही येथे केवळ पोटाची नाही; ती भक्तीची, कृपेची, दर्शनाची आणि आत्मिक समाधानाची भूक आहे.
चोखामेळा म्हणतात
मी खूप भुकेला झालो आहे, पण ही भूक जगातील अन्नाची नाही; मला तुझ्या उष्ट्या प्रसादाची भूक आहे.
"उष्टे" हे भक्तांसाठी अत्यंत पवित्र मानले जाते देवाने स्पर्श केलेले, देवाचे अन्न.
ही ओळ सांगते की:
देवाचे नाम, त्याची कृपा, त्याचा प्रसाद याची भक्त जीवापाड वाट पाहतो.
या एका शब्दात चोख्यांचा आत्यंतिक भक्तिभाव दिसतो.
३) "बहु केली आस | तुमच्या दासाचा मी दास"
चोखामेळा अत्यंत नम्रपणे सांगतात
मी खूप दिवसांपासून वाट पाहत आहे; मला तुझी भेट, तुझी कृपा हवी आहे.
“तुमच्या दासाचा मी दास”
ही भक्तीतील परम नम्रतेची अवस्था, म्हणजेच दास्यभावाचा सर्वोच्च प्रकार.
स्वतःला देवाचा दास न म्हणता, देवाच्या दासाचा दास म्हणणे
हे अहंकाराचे पूर्ण विसर्जन आहे.
हे वाक्य सांगते की:
भक्ताला स्वतःचे अस्तित्व नाही; देव आणि भक्ती हीच त्याची ओळख.
४) "चोखा म्हणे पाटी | आणिली तुमच्या उष्ट्यासाठी"
"पाटी" म्हणजे अन्न ठेवायचा लहान लाकडी ताटवा.
चोखामेळा म्हणतात
हे विठ्ठला, मी माझी पाटी घेऊन आलो आहे. मला दुसरे काही नको फक्त तुझे उष्टे प्रसाद द्यावेत.
ही पाटी म्हणजे फक्त भांडे नाही; ती भक्तीची पात्रता आहे.
ते देवाकडे रिकामी पाटी घेऊन येतात
माझ्याकडे काही नाही; जे काही देणार तेवढेच माझे.
हीच भक्तीची खरी अवस्था आहे:
रिकामे होऊन देवाकडे जाणे.
सारांश
हा अभंग नम्रतेचा, दास्यभावाचा, भक्तीतील आर्ततेचा आणि देवावरील निष्ठेचा उत्तम नमुना आहे.
चोखामेळा स्वतःला तुच्छ मानतात, देवाला सर्वोच्च स्थान देतात आणि त्याच्या ‘उष्ट्या’ प्रसादालाही अमूल्य मानतात.
या अभंगातून देवभक्तीतील सर्वात पवित्र भावना समर्पण, विनय, प्रेम आणि शरणागती उत्कटतेने व्यक्त होतात.
0 टिप्पण्या