या अभंगामध्ये संत तुकाराम महाराजांनी श्रीविठ्ठलाच्या दिव्य, अलौकिक आणि मन मोहून टाकणाऱ्या रूपाचे अत्यंत सुंदर वर्णन केले आहे. प्रत्येक ओळीतून भक्ताचे परमेश्वरावरील प्रेम, आसक्ती आणि तळमळ प्रकट होते.
“राजस सुकुमार मदनाचा पुतळा । रविशशिकलां लोपलिया”
या ओळीत विठ्ठलाचे रूप इतके तेजस्वी, कोमल आणि देखणे आहे की ते जणू कामदेवाचाच पुतळा वाटावा असे आहे. सूर्य आणि चंद्र यांचे तेजही या सौंदर्यापुढे फिके पडते, इतके प्रभूचे रूप दिव्य आहे. ईश्वराचे सौंदर्य हे लौकिक सौंदर्याच्या सर्व कल्पनांपलीकडे आहे, असे संत सांगतात.
“कस्तुरी मळवट चंदनाची उटी । रूळे माळ कंठी वैजयंती”
प्रभूच्या अंगावर कस्तुरी व चंदनाचा लेप आहे. त्यांच्या गळ्यात वैजयंती माळ शोभून दिसते. ही माळ म्हणजे त्यांच्या वैभवाचे, ऐश्वर्याचे आणि दिव्यतेचे प्रतीक आहे. अशा अलंकारांनी सजलेले रूप पाहून भक्ताचे मन पूर्णपणे मोहित होते.
“मुकुट कुंडले श्रीमुख शोभले । सुखाचे ओतले सकळही”
डोक्यावर मुकुट, कानात कुंडले आणि त्यांचे तेजस्वी मुख पाहून सर्वत्र आनंद आणि सुख ओसंडून वाहते आहे असे वाटते. विठ्ठलाचे दर्शन झाले की भक्ताच्या मनातील दुःख, चिंता नाहीशा होतात आणि केवळ समाधान उरते.
“कांसे सोनसळा पांघरे पाटोळा । धननीळ सांवळा वाइयांनो”
प्रभूने अंगावर सुंदर पांढरा पाटोळा पांघरलेला आहे, कमरेला सोन्याची सळा आहे. त्यांचा सांवळा, धननीळ रंग अत्यंत मोहक आहे. संत येथे विठ्ठलाच्या ग्रामीण, लोभस आणि आपुलकीच्या रूपाचे वर्णन करतात, जे सामान्य भक्ताच्या अगदी जवळचे वाटते.
“सकळही तुम्ही व्हा गे एकीसवा । तुका म्हणे जिवा धीर नाही”
शेवटच्या ओळीत संत तुकाराम सांगतात की हे सर्व गुण, सौंदर्य आणि ऐश्वर्य एकत्र येऊन तुम्ही एकमेव, अद्वितीय आहात. तुमच्याशिवाय दुसरे काहीच महत्त्वाचे नाही. तुमच्या दर्शनावाचून माझ्या जिवाला धीर राहत नाही, अशी भक्ताची तीव्र तळमळ येथे व्यक्त होते.
एकूणच, हा अभंग विठ्ठलाच्या रूपसौंदर्याबरोबरच भक्ताच्या अंतःकरणातील उत्कट प्रेम, आसक्ती आणि पूर्ण शरणागती यांचे अत्यंत भावपूर्ण दर्शन घडवतो.
0 टिप्पण्या