डोईचा पदर आला खांद्यावरी

डोईचा पदर आला खांद्यावरी|
भरल्या बाजारी जाईन मी ||धृ||

हाती घेऊन टाळ खांद्यावरी वीणा|
आता मज मना कोण करी ||1||

पंढरीच्या पेठे मांडियले पाल|
मनगटावर तेल घाला तुम्ही ||2||

जनी म्हणे देवा मी झाले वेसवा|
निघाले केशवा घर तुझे||3||

अभंगाचा अर्थ

धृवपद :

डोईचा पदर आला खांद्यावरी | भरल्या बाजारी जाईन मी ||
भाविक स्त्रीकडून देवासमोर केलेला हे एक समर्पित भाव आहे. ती म्हणते “माझ्या डोक्यावरचा पदर (आच्छादन) सरकून खांद्यावर आला आहे. म्हणजेच मी आता आपणावरचे आडाखे, लाज, संकोच हे सर्व बाजूला ठेवले आहे. या अवस्थेत, जिथे लोकांची गर्दी भरलेली आहे, त्या जगाच्या बाजारात मी खुलेपणाने जात आहे. मी आता समाज काय म्हणेल याची भीती न बाळगता, देवासाठी तयार आहे.”

या ओळीत देवभक्तीचे पूर्ण आत्मसमर्पण दिसते जगाचं बंधन नाही, लोकांचा विचार नाही, फक्त भक्तीची तगमग.

1) हाती घेऊन टाळ खांद्यावरी वीणा | आता मज मना कोण करी ||

ती पुढे म्हणते “मी आता टाळ हाती घेतली आहे आणि खांद्यावर वीणा घेतली आहे. मी पूर्णपणे कीर्तन, भजन आणि भक्ति-पथासाठी तयार झाले आहे. माझ्या मनाला आता कोण थांबवणार? कोण मला थोपवणार? माझे मन आता देवाच्या प्रेमात इतके गुंतले आहे की ते कोणाच्या भीतीने, अपमानाने किंवा अडथळ्याने मागे फिरणार नाही.”

या ओळीत भक्तीचा अपरिवर्तनीय निश्चय दिसतो—देवभक्तीला आता कोण रोखू शकत नाही.

2) पंढरीच्या पेठे मांडियले पाल | मनगटावर तेल घाला तुम्ही ||

ती म्हणते “पंढरपूरच्या मार्गावर मी माझा पाल (पांडुरंगाच्या भेटीसाठी केलेला प्रवासाचा तंबू/व्यवस्था) आधीच उभारला आहे. म्हणजेच मी पंढरीच्या भेटीसाठी संपूर्ण तयारी करून ठेवली आहे. आता तुम्ही माझ्या मनगटावर तेल (सुंगधी तेल) घाला म्हणजे प्रवासासाठी, किंवा देवदर्शनासाठी योग्य अशी सजावट करा, मला सज्ज करा.”

येथे भक्त म्हणते की देवदर्शनासाठी मी तयार आहे; आता मला फक्त आशीर्वाद, प्रेम आणि मार्गदर्शन हवे आहे.

3) जनी म्हणे देवा मी झाले वेसवा | निघाले केशवा घर तुझे ||

शेवटच्या ओळींत ती अत्यंत भावूकपणे म्हणते 
“जगातील लोक म्हणतात की मी वेडी झाले आहे, कारण मी सर्व worldly गोष्टी बाजूला ठेवल्या आणि देवभक्तीत रमले. पण देवा, मला ते काही वाटत नाही. मी जगाच्या न्यायाला किंवा थट्टेला घाबरणारी नाही. कारण मी तुझ्या घराकडे तुझ्या भेटीसाठी—निघाले आहे, केशवा!”

येथे वेसवा म्हणजे वेडी, भ्रमिष्ठ लोकांच्या दृष्टीने ती वेडी झाली; पण देवाच्या दृष्टीने ती सर्वात शुद्ध भक्त.

सारांश :

हा अभंग एक भक्त स्त्रीचा आहे जिने समाजाची भीती सोडली आहे. संकोच, लाज, दडपण सगळे दूर झाले. तिने भक्तिभावाने देवासाठी टाळ–वीणा हातात घेतली आणि पंढरपूरची वाट धरली. लोक तिला ‘वेडी’ म्हणतात, पण तिच्यासाठी ते सन्मान आहे. कारण ती आता केवळ देवाच्या चरणी समर्पित झाली आहे.