जया परमार्थी चाड | तेणे सांडावे लिगाड

जया परमार्थी चाड | तेणे सांडावे लिगाड |
धरूनी भजनाची चाड | नित्य नेम आदरे ||1||

सांडी मांडी परती टाकी | वासुदेव नाम घोकी |
मोक्ष येईल सुखी | नाम स्मरता आदरे ||धृ||

रामकृष्ण वासुदेवा | धरी हाचि दृढभावा |
आणिकाचा हेवा | दुरी करी आदरें ||2||

घाली संतांसी आसने | पूजा करी काया वाचा मने |
एका जनार्दनी जाणें | इच्छिले ते पुरवी ||3||

अभंगाचा अर्थ 

१) “जया परमार्थी चाड | तेणे सांडावे लिगाड | धरूनी भजनाची चाड | नित्य नेम आदरे ||”

जे खरे परमार्थी आहेत, अध्यात्ममार्गावर चालू इच्छितात, त्यांनी मनातील सर्व वाईट प्रवृत्तींचा त्याग करायला हवा. ‘लिगाड’ म्हणजे वाईट सवयी, आसक्ती, देहाभिमान किंवा नकारात्मक विचार. ज्या मनात भजनाची, भक्तीची प्रचीती आहे, त्याने रोजच्या रोज निष्ठेने आणि प्रेमाने भक्तीचा नेम पाळायला हवा. परममार्गावर भजन हेच सर्वोच्च साधन आहे.

धृपद: “सांडी मांडी परती टाकी | वासुदेव नाम घोकी | मोक्ष येईल सुखी | नाम स्मरता आदरे ||”

सांसारिक हिशोब, स्वार्थ, भांडणे, वैरभाव ही सर्व “मांडी-परती” म्हणजे देहाभिमानी गोष्टी टाकून द्याव्यात. सर्वात महत्त्वाचं साधन म्हणजे वासुदेवाचे नामस्मरण. त्या नामात जेव्हा मन गुंगते, तेव्हा मोक्ष सहज प्राप्त होतो. आनंद, समाधान आणि वैराग्य आपोआप येते. नाम हेच मोक्षाचे द्वार आहे.

२) “रामकृष्ण वासुदेवा | धरी हाचि दृढभावा | आणिकाचा हेवा | दुरी करी आदरें ||”

भक्तीमागचा एकमेव दृढ भाव असा असावा की राम, कृष्ण, वासुदेव हे सर्व एकच परमेश्वर आहेत. एकच तत्त्व विविध रूपांत प्रगट होते. त्यामुळे इतर कोणाचा हेवा, मत्सर, तुलना किंवा अहंकार मनात ठेवू नये. इतरांच्या सुखामुळे जळणे किंवा स्वतःच्या अभिमानात वागणे हे भक्तीचे शत्रू आहेत. आदराने, नम्रपणे, ईर्षा सोडून देवाची आठवण करावी.

३) “घाली संतांसी आसने | पूजा करी काया वाचा मने | एका जनार्दनी जाणें | इच्छिले ते पुरवी ||”

जो संतांचा आदर करतो, त्यांना प्रेमाने आसन देतो, त्यांची सेवा करतो तो हा संसार धन्य करतो. पूजा करताना शरीर, वाणी आणि मन या तिन्हीमार्फत निष्ठा असावी. फक्त बाह्य पूजेला अर्थ नाही; मनही निर्मळ असले पाहिजे. अशा भक्ताचे सर्व इच्छित कार्य जनार्दन भगवान श्रीकृष्ण पूर्ण करतो. भक्ती, सेवा आणि सत्यभाव हे त्याला सर्वाधिक प्रिय आहेत.

एकत्रित भावार्थ (संक्षेप व गोड स्पष्टीकरण):

हा अभंग खरी भक्ती कशी असावी हे सांगतो. वाईट सवयी, अहंकार, मत्सर, राग, आसक्ती ही आध्यात्मिक मार्गातील सर्व अडथळे. त्यांना दूर करून भजन, नामस्मरण आणि भक्ती हीच आपली सर्वात मोठी “चाड” म्हणजे आवड असावी. वासुदेवाचे नाम मनात धारण केले की आनंद, शांती आणि मोक्ष याच मार्गाने आपोआप येतात.

राम, कृष्ण, वासुदेव सर्व एकच परब्रह्म आहेत. त्यामुळे वैरभाव, मत्सर, तुलना यांचा विसर पडायला हवा. संतांची सेवा आणि देवाची मनोभावे पूजा केल्याने परमेश्वर भक्तांच्या सर्व इच्छा पूर्ण करतो. भक्ती हीच सर्वात मधुर साधना आहे जी मनाला शुद्ध करते आणि जीवनाला पवित्र करते.