यातिकुळ माझे गेले हारपोनि | श्रीरंगावाचुनि आनु नेणे

यातिकुळ माझे गेले हारपोनि |
 श्रीरंगावाचुनि आनु नेणे ||1||

किती वो शिकवाल मज वेळोवेळा |
मी तया गोवळा रतलिये ||धृ||

अष्टभोग भोगीता माते नाही चाड |
 भक्तिप्रेम गोड लेईले गे माये ||2||

बापरूखमादेवीवरू जीवीचा जिव्हाळा |
काही केलिया वेगळा नव्हे गे माये ||3||

अभंग

यातिकुळ माझे गेले हारपोनि | श्रीरंगावाचुनि आनु नेणे ||१||
किती वो शिकवाल मज वेळोवेळा | मी तया गोवळा रतलिये ||धृ||
अष्टभोग भोगीता माते नाही चाड | भक्तिप्रेम गोड लेईले गे माये ||२||
बापरूखमा देवीवरू जीवीचा जिव्हाळा | काही केलिया वेगळा नव्हे गे माये ||३||

विस्तृत अर्थ 

१) "यातिकुळ माझे गेले हारपोनि | श्रीरंगावाचुनि आनु नेणे"

या ओळीत भक्त सांगतो की
माझ्या नात्यातल्या, माझ्या कुलातील सर्वांनी मला सोडून दिलं, माझी हेटाळणी केली, माझ्याकडे दुर्लक्ष केलं.
“यातिकुळ गेले हारपोनी” म्हणजे समाजाने, नात्यांनी, जगाने त्याला ‘हरवलंलेला’ मानलं.
पण या सर्वांची त्याला पर्वा नाही.
तो म्हणतो
श्रीरंगावाचून (देवावाचून) माझे मन दुसऱ्या कोणाकडेच जात नाही.
जगाने दूर केले तरी देवापासून तो दूर होत नाही.
ही खरी भक्तीची ओळख.

२) "किती वो शिकवाल मज वेळोवेळा | मी तया गोवळा रतलिये" (धृ)

लोक त्याला वारंवार समजावतात:
काय करतोस? का एवढा देवाच्या मागे लागलास? संसार कर, कर्तव्य बघ!
पण तो म्हणतो

मी त्या “गोवळा” म्हणजे श्रीकृष्णात/विठ्ठलात पूर्णपणे रमेलो आहे.
‘रतलिये’ म्हणजे मन रमवले, अंगीकृत केले, आपले केले.
तो कृष्णाचा गोकुळातील मित्र, गोविंदाचा भक्त म्हणून स्वतःला पाहतो.
त्याला जगाची शिकवण नको; त्याचे मन फक्त देवात आहे.

३) "अष्टभोग भोगीता माते नाही चाड | भक्तिप्रेम गोड लेईले गे माये"

“अष्टभोग” म्हणजे सांसारिक सुखांची आठ प्रकारची भोग-विलासांची संपन्नता.
लोक म्हणतील हे घे, ते घे, धन मिळव, सुख मिळव.
पण तो म्हणतो
मला त्या भोगांची अजिबात चाड नाही.
कारण भक्तीचे प्रेम त्याच्या मनाला लागले आहे.
भक्तीचे प्रेम एवढे मधुर, एवढे गोड आहे की जगातील सुख त्याच्या जवळ काहीच वाटत नाही.
ही शुद्ध, निष्काम भक्तीची अवस्था आहे.

४) "बापरूखमा देवींवरू जीवीचा जिव्हाळा | काही केलिया वेगळा नव्हे गे माये"

“बापरूखमा” म्हणजे विठ्ठल आणि रखुमाई भक्ताचे माता-पिता.
तो म्हणतो 
माझा जीव (जीवन, मन) विठ्ठल-रखुमाईवर जडला आहे.
या दांपत्यावरचा जिव्हाळा इतका खोल आहे की
कोणी काहीही केलं, काहीही सांगितलं, कितीही टोकलं – तरी मी त्यांच्यापासून वेगळा होऊच शकत नाही.
जग बदलू शकते, परिस्थिति बदलू शकते, पण भक्ताचा देवाशी असलेला नाताच बदलत नाही.

सारांश

हा अभंग एक महान संदेश देतो 
भक्ती म्हणजे निष्ठा. भक्ती म्हणजे स्थिरता. जग काय म्हणतं याची पर्वा नाही. देवाशी जुळलेलं मन जगातील सुखांनी कधीच नाही हलत.
भक्त श्रीरंगाला (विठ्ठलाला) आपला सर्वस्व मानतो 
सुख-दुःख, जगाचे टोमणे, नातीगोती काहीही आले तरी विठ्ठलावरील प्रेम कधीच कमी होत नाही.