उड उड रे काऊ तुझे सोनेन मढवीन पाऊ |
पाहुणे पंढरीरावो घरा कैं येती ||२||
दहिंभाताची उंडी लावीन तुझे तोंडी |
जीवा पढिये तयाची गोडी सांग वेगी ||३||
दुधें भरूनी वाटी लावीन तुझें वोंठी |
सत्य सांगे गोठी विठो येईल कायी ||४||
**१) “पैलतो गे काऊ कोकताहे |
शकुन गे माये सांगताहे ||१||’’**
या ओळीमध्ये एक साधी ग्रामीण भावना व्यक्त झाली आहे. ‘पैलतो’ म्हणजे घराच्या पलीकडे किंवा शेताच्या टोकाला. तिथे एक कावळा काव-काव करत आहे. ग्रामीण संस्कृतीत कावळ्याचे बोलणे हे “शकुन” म्हणजे शुभ संकेत मानले जातात.
भक्त म्हणतो,
“आई गं, तिकडे कावळा कावकाव करतो आहे… काहीतरी शुभ घडणार आहे, असा संकेत देतो आहे.”
कावळ्याचे बोलणे जणू देवदर्शनाची चाहूल आहे. विठ्ठल येणार आहे, अशी आशा मनात निर्माण होते. ही भक्तीतील निष्पाप भावना आहे.
**२) “उड उड रे काऊ तुझे सोनेन मढवीन पाऊ |
पाहुणे पंढरीरावो घरा कैं येती ||२||’’**
भक्त कावळ्याला हाक मारत म्हणतो
“अरे कावळ्या, उड ऊड! जर तू मला खरं सांगशील, तर मी तुझ्या पायांना सोनं लावीन.”
ही प्रतिकात्मक भाषा आहे. भक्त म्हणतो की तू जर मला विठ्ठल येणार आहे अशी बातमी दिलीस, तर मी तुझे ऋण मानून तुला मान देईन.
‘पाहुणे पंढरीरावो’ म्हणजे विठोबा, जो पंढरीचा (पंढरपूरचा) राजा आहे.
भक्ताच्या मना-मनात उत्सुकता आहे
“विठोबा माझ्या घराला येतो आहे का? हा कावळा त्याची चाहूल देतो आहे का?”
या ओळीतील बालसुलभ भक्ती व देवावरील अनन्य प्रेम अतिशय मोहक आहे.
**३) “दहिंभाताची उंडी लावीन तुझे तोंडी |
जीवा पढिये तयाची गोडी सांग वेगी ||३||’’**
भक्त पुन्हा कावळ्याला बोलतो
“अरे कावळ्या, तुझ्यासाठी मी दही-भाताची गोळी करून ठेवेन. जर तू मला खरी बातमी सांगशील तर मी तुला प्रसादासारखा दही-भात देईन.”
हा केवळ भोगाचा व्यवहार नाही; हा भक्तीचा प्रेमभाव आहे.
भक्त म्हणतो:
“मला सांग बरं, ह्या माझ्या मनातील आशा ती विठोबा पूर्ण करेल का? विठोबा येणार आहे का? हे खरे की नाही?”
‘जीवा पळिये तयाची गोडी’ म्हणजे विठोबा भेटण्याची जी आशा, जी इच्छा मनात आहे, तिची गोडी अगदी हृदयाला भिडलेली आहे.
त्या गोडीच्या भावनेत भक्त कावळ्याकडे दूताप्रमाणे पाहतो.
**४) “दुधें भरूनी वाटी लावीन तुझें वोंठी |
सत्य सांगे गोठी विठो येईल कायी ||४||’’**
भक्त शेवटच्या ओळीत कावळ्याला मोठे आमिष दाखवतो
“अरे कावळ्या, मी तुला दूध भरून पूर्ण वाटी देईन.
पण तू मला एकच गोष्ट खऱ्या सांग
विठ्ठल येईल का? माझ्या घराला पंढरीनाथ येणार का?”
ही ओळ भक्ताच्या अंतःकरणातील ओढ, तळमळ आणि प्रेमाचा अतिरेक दाखवते.
देव येईल की नाही, याची खात्री करणारा एक ‘शकुन’ शोधताना त्याला कावळेही महत्त्वाचे दूत वाटतात.
इथे विठोबाबद्दलचा भाव आहे
“मी तुझी वाट पाहतोय,
तू येणार का?
माझ्या हृदयात, माझ्या घरात तू येणं हेच माझं सर्वस्व आहे.”
🌼 एकत्रित सारांश (भावपूर्ण):
हा अभंग भक्ताच्या मनातील विठोबावरील प्रेम, ओढ, उत्सुकता आणि अधीरतेचा सुंदर आविष्कार आहे.
कावळा हा या भावविश्वातील एक दूत आहे, एक संदेशवाहक.
भक्ताला देव येणार अशी चाहूल कावळ्याच्या कावकावीत दिसते.
त्यासाठी तो कावळ्याला सोन्याचे पाय, दहीभात, दूध असे सर्व काही द्यायला तयार आहे.
हे देवभक्तीचे प्रतीक आहे
निष्पाप, निरागस, बालसुलभ प्रेमाने देवाची वाट पाहणे.
विठ्ठल येईल या आशेने मन आनंदाने भरून जाते.
भक्तीची ही ओढ म्हणजेच विठ्ठलाची खरी पूजा.
0 टिप्पण्या